­ՆԵ­ՐԱ­ԾՈՒԹՅՈՒՆ­ Ընտ­րու­թյուն­նե­րը, որ­պես կա­նոն, նե­րա­ռում են մարդ­կանց զանգ­վա­ծային կու­տա­կում ­ն եր ոչ մի­այն դրանց ան­ցկաց­ման օ­րը, այլև, օ­րի­նակ, քա­րո­զար­շավ ­ն ե­րի և ը­նտ­րող­նե­րի գրանց­ման փու­լե­րի ըն­թաց­քում: Այդ մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը մե­ծաց­նում են մարդ­կային շփում­նե­րը և ո­ւղ­ղա­կի ու ա­նուղ­ղա­կի ռիս­կե­րը՝ կապ­ված վա­ րակ­ված մա­կեր­ևույթ­նե­րի մի­ջո­ցով վի­րու­սի տա­րած­ման հետ: Դրանց ան­ցկա­ցու­մը հի­վան­դու­թյան բռնկ­ման պայ­ման­նե­րում կա­րող է լուրջ ռիս­կեր ա­ռա­ջաց­նել հան­րային ա­ռող­ջու­թյան հա­մար: Մի­ա­ժա­մա­նակ, դրանց չե­ղար­կու­մը կա­րող է նաև խա­թա­րել դժ­վա­րու­թյամբ ձեռք բեր­ված կա­յու­նու­թյունն ու ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ի­նս­տի­տուտ­նե­րի նկատ­մամբ վս­տա­հու­թյու­նը: Այդ եր­կընտ­րան­քի ա­ռջև կանգ­նած իշ­խա­նու­թյուն­նե­րը պետք է ո­րո­շեն, թե ա­րդյոք ը­նտ­րու­թյուն­նե­րի ան­ցկա­ցու­մը նպա­տա­կա­հար­մար է, թե ոչ և, ե­թե՝ այո, ա­պա ա­րագ ար­ձա­գան­քեն այն նոր մար­տահ­րա­վեր­նե­րին, ո­րոնք հի­վան­դու­թյան բռն­կումն ա­ռա­ջադ­րել է ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցի հա­մար: Հնա­րա­վոր է, որ իշ­խա­նու­թյուն­նե­րից պա­հանջ­վի կա­տա­րել ճշգր­տում­ներ ը­նտ­րա­ կան գոր­ծըն­թա­ցի ժա­մա­նա­կա­ցույ­ցում, կի­րա­ռել նոր և վե­րա­նայ­ված ըն­թա­ցա­կար­գեր, ո­րոնք կն­վա­զեց­նեն վա­րա­կի տա­րած­ման ռիս­կե­րը, ա­պա­հո­վել ան­հրա­ժեշտ ֆի­նան­սա­վո­րում և ձեռք բե­րել ան­հրա­ժեշտ պա­րա­ գա­ներ: Նրանք պետք է ի­րենց գոր­ծո­ղու­թյուն­նե­րը հա­մա­կար­գեն քա­ղա­քա­կան դաշ­տի բո­լոր շա­հագր­գիռ կող­մե­րի հետ: Դրա նպա­տակն է ա­պա­հո­վել փո­փո­խու­թյուն­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման հնա­րա­վո­րու­թյունն ու դրա շուրջ հա­մընդ­հա­նուր հա­մա­ձայ­նու­թյու­նը, քան­զի ը­նտ­րա­կան գոր­ծըն­թա­ցի փո­փո­խու­թյուն­ներն ա­վե­լի մեծ հա­վա­նա­կա­նու­թյամբ կհա­ջո­ղեն և կլի­նեն ըն­դու­նե­լի, ե­թե դրանք լի­նեն ո­րո­շում­նե­րի կա­յաց­ման մաս­ նակ­ցային գոր­ծըն­թա­ցի ար­դյունք: Ընտ­րու­թյուն­ներ և հան­րային ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ո­լոր­տում ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճակ­ներ ­ ՀԿ-ն սահ­մա­նում է հան­րային ա­ռող ­ջա­պա­հու­թյան ո­լոր­տում ար­տա­կարգ ի­րա­վի­ճակ­նե­րը որ­պես «­հի­ Ա վան­դու­թյան ա­ռա­ջա­ցում կամ ա­ռող­ջա­կան վի­ճա­կին ան­մի­ջա­կան սպառ­նա­լիք՝ բի­ոա­հա­բեկ­չու­թյան, է­պի­ դե­մի­այի, պան­դե­մի­այի կամ նոր և մա­հա­բեր վա­րա­կի կամ կեն­սա­բա­նա­կան տոք­սի­նի պատ­ճա­ռով, ո­րը կա­րող է հան­գեց­նել մա­հա­ցու­թյան կամ մշ­տա­կան կամ եր­կա­րա­ժամ­կետ հաշ­ման­դա­մու­թյան6: Հան­րային ա­ռող­ջա­պա­հու­թյան ո­լոր­տի ճգ­նա­ժա­մի կա­ռա­վար­ման փոր­ձա­գետ­նե­րը ևս օգ­տա­գոր­ծում են ճգ­նա­ժա­մի բա­վա­կան լայն սահ­մա­նում՝ բարդ հա­մա­տեքս­տում խե­լա­միտ ո­րո­շում ­նե­րի կա­յաց­ման կար­ևո­րու­թյունն ը­նդ­գծե­լու հա­մար: Ճգ­նա­ժա­մը ‹‹­լուրջ սպառ­նա­լիք է հա­մա­կար­գի հիմ ­նա­կան են­թա­կա­ռուց­վածք­նե­րի կամ հիմ ­նա­րար ար­ ժեք­նե­րի ու նոր­մե­րի հա­մար, ո­րը ժա­մա­նա­կի սղու­թյան և խիստ ա­նո­րոշ հան­գա­մանք­նե­րի պատ­ճա­ռով պա­հան­ջում է ծայ­րա­հեղ ո­րո­շում­նե­րի կա­յա­ցում»7: Վեր­ջին­ներս վե­րա­բե­րում են ոչ մի­այն ե­րկ­րի ա­ռող­ջա­ պա­հա­կան հա­մա­կար­գին, այլև գոր­ծու­նե­ու­թյան այն բո­լոր ո­լորտ­նե­րին, ո­րոնք կա­րող են ո­ւղ­ղա­կի­ո­րեն կամ ա­նուղ­ղա­կի­րեն նպաս­տել խնդ­րի սրաց­մա­նը և ճգ­նա­ժա­մին ար­ձա­գան­քող ան­ձանց ու հա­մա­կար­գե­րի ծան­րա­բեռն­վա­ծու­թյա­նը: ...Հան­րային ա­ռող­ջա­պա­հա­կան ճգ­նա­ժա­մի պայ­ման­նե­րում ը­նտ­րու­թյուն­ նե­րի ան­ցկա­ցու­մը հնա­րա­վոր է, սա­կայն ան­հրա­ժեշտ է ման­րակր­կիտ պլա­նա­վո­րում՝ ստեղծ­ված ծանր ի­րա­վի­ճակն ա­վե­լի չս­րե­լու հա­մար: ­ ան­զի ը­նտ­րու­թյուն­նե­րը և ը­նտ­րա­կան մի­ջո­ցա­ռում Ք ­ն ե­րը սո­վո­րա­բար նե­րա­ռում են մարդ­կանց զանգ­վա­ ծային կու­տա­կում ­ն եր, դրանք կա­րող են ա­րա­գաց­նել հի­վան­դու­թյուն­նե­րի տա­րա­ծու­մը, ո­րոնց փո­խանց­ման ե­ղա­նակ­նե­րը նե­րա­ռում են ո­ւ ղ­ղա­կի կամ ա­նուղ­ղա­կի մի­ջանձ­նային շփում ­ն եր: Ա­ռանց ռիս­կե­րի նվա­զեց­մանն -8-